การพัฒนาทักษะ Digital & AI Literacy ของบุคลากรท้องถิ่น หัวใจสำคัญของการ Up-skill & Re-skill เพื่อยกระดับประสิทธิภาพองค์กรภาครัฐ บทความประจำปลายเดือน 16-31 ตุลาคม 2569 โดยนักเขียนคอลัมนีสต์ส่องโลกดิจิทัล อ.ดร.ต้นรัก ธวัชชัย สุขสีดา คณะกรรมาธิการการเทคโนโลยีสารสนเทศ การสื่อสาร และการโทรคมนาคม วุฒิสภา วิทยากรด้านการตลาดและพัฒนาแบรนด์ อาจารย์สอนผู้เชี่ยวชาญด้านปัญญาประดิษฐ์ AI อีคอมเมิร์ซ การตลาดออนไลน์ และ ที่ปรึกษาอนุกรรมาธิการศึกษาการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมให้เท่าทันต่อโลกดิจิทัล
สวัสดีครับในฉบับที่แล้ว ผมได้ชวนทุกท่านพูดคุยถึงการสร้าง “สมาร์ทซิตี้” และการปกป้องข้อมูลชุมชนในโลกไซเบอร์กันไปแล้ว แต่คำถามสำคัญที่ตามมาและผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อปท.หลายแห่งมักจะถามผมอยู่เสมอก็คือ “เรามีเครื่องมือดิจิทัลและซอฟต์แวร์ที่ดีแล้ว แต่ทำไมการทำงานจริงถึงยังช้าและเหมือนเดิม
คำตอบของเรื่องนี้เรียบง่ายมากครับ นั่นคือ “เทคโนโลยีวิ่งไวแค่ไหน หากคนใช้งานยังคงทำงานด้วยทักษะและวิธีคิดแบบเดิม ผลลัพธ์ก็ย่อมเหมือนเดิม” การขับเคลื่อนท้องถิ่นในยุคปัญญาประดิษฐ์ (AI) จึงไม่อาจสำเร็จได้เลย หากเรามองข้ามการพัฒนา Digital & AI Literacy ของบุคลากรภาครัฐ
โดยความจำเป็นเร่งด่วนเลย ต้องปรับ Mindset สู่ Up-skill และ Re-skill ที่ผ่านมา หลายท่านอาจคุ้นเคยกับคำว่า Up-skill การยกระดับทักษะเดิมที่มีให้เชี่ยวชาญยิ่งขึ้น และ Re-skill การสร้างทักษะใหม่ที่จำเป็นต่อการทำงานยุคปัจจุบัน แต่ในระดับท้องถิ่น เราต้องเริ่มจากการปรับเปลี่ยน Mindset ก่อนครับ เทคโนโลยีหรือ AI ไม่ได้เข้ามาเพื่อ “แทนที่คน” หรือ “สร้างภาระเพิ่ม” แต่เข้ามาเป็น “ผู้ช่วย” Co-pilot ที่จะเปลี่ยนงานเอกสารอันซ้ำซาก ให้กลายเป็นกระบวนการที่รวดเร็ว ข้าราชการและเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นจึงไม่จำเป็นต้องกลัว AI แต่ต้องเรียนรู้ที่จะใช้มันให้เกิดประโยชน์สูงสุด
ซึ่ง AI จะมาช่วยลดขั้นตอนการทำงาน เพิ่มความสุขในการให้บริการประชาชน จากประสบการณ์ของผม อ.ดร.ต้นรัก ธวัชชัย สุขสีดา ในฐานะวิทยากรอบรมเชิงปฏิบัติการเกี่ยวกับการใช้ AI เพื่อยกระดับประสิทธิภาพการทำงานให้แก่ผู้บริหาร ข้าราชการ เจ้าหน้าที่ บุคคลากรหน่วยงานภาครัฐหลายแห่ง มองว่าจุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นทันทีเมื่อเจ้าหน้าที่ได้ทดลองนำ AI Tools เช่น Generative AI มาประยุกต์ใช้กับงานประจำวัน
งานสารบรรณและเอกสารราชการ การรวบรวมประเด็น สรุปรายงานการประชุม หรือการร่างหนังสือราชการเบื้องต้น ซึ่งเคยใช้เวลาหลายชั่วโมง สามารถทำได้รวดเร็วขึ้น ช่วยลดภาระงานรูทีนอย่างเห็นได้ชัด
งานประชาสัมพันธ์และการสื่อสารชุมชน การออกแบบสื่อ อินโฟกราฟิก หรือเนื้อหาแจ้งข่าวสารขยะ การเก็บภาษี และงานบริการชุมชน ที่เดิมต้องรอทีมช่างภาพหรือฝ่ายสื่อสาร สามารถสร้างสรรค์ได้รวดเร็ว ดึงดูดสายตาคนในชุมชนได้ดียิ่งขึ้น
การวิเคราะห์ข้อมูลและนโยบายท้องถิ่น การจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่นที่ต้องประมวลผลความคิดเห็นของประชาชน AI สามารถช่วยวิเคราะห์ คัดแยกหมวดหมู่ และนำเสนอแนวทางแก้ไขปัญหาเบื้องต้นให้ผู้บริหารตัดสินใจได้แม่นยำยิ่งขึ้น
เมื่อขั้นตอนที่ไม่จำเป็นลดลง เวลาที่เหลืออยู่ก็นำไปทุ่มเทให้กับการดูแลและรับฟังปัญหาของประชาชนในพื้นที่ได้อย่างใกล้ชิดยิ่งขึ้น
ดังนั้นสุดท้ายนี้ผมในฐานะคณะกรรมาธิการการเทคโนโลยีสารสนเทศ การสื่อสาร และการโทรคมนาคม วุฒิสภา ได้จัดงานเสวนาเรื่อง “แนวทางบูรณาการความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของประเทศไทย มิติป้องกันและป้องปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยีต่อเศรษฐกิจและสังคม” และวิทยากรที่มีประสบการณ์ในการอบรมเชิงปฏิบัติการเกี่ยวกับการใช้ AI เพื่อยกระดับหน่วยงานรัฐ จึงอยากชี้ให้เห็นถึงการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุดคือ “การพัฒนาคน”
การพัฒนาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นให้ทันสมัย ไร้กระดาษ Paperless และรวดเร็วนั้น ไม่ได้เริ่มต้นจากการทุ่มงบประมาณซื้อระบบที่แพงที่สุด แต่นับหนึ่งจากการ “ลงทุนในตัวบุคลากร” การสร้างบรรยากาศแห่งการเรียนรู้ จัดอบรมเชิงปฏิบัติการที่เน้นการนำไปใช้จริง และส่งเสริมความตระหนักรู้ด้านดิจิทัลอย่างต่อเนื่อง
หาก อปท. สามารถ Up-skill และ Re-skill เจ้าหน้าที่ให้พร้อมรับมือกับโลกยุค AI ได้อย่างมั่นใจ เราจะไม่เพียงแต่ได้องค์กรที่มีประสิทธิภาพสูงขึ้นเท่านั้น แต่เราจะได้ “ข้าราชการท้องถิ่นยุคใหม่” ที่ทำงานอย่างมีความสุข และพร้อมสร้างประโยชน์สูงสุดให้กับพี่น้องประชาชนในพื้นที่อย่างยั่งยืนครับ
บทความหนังสือพิมพ์ อปท.นิวส์ : หนังสือพิมพ์รายปักษ์ ประจำปลายเดือน 16- 31 ตุลาคม 69 เพื่อการปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อพัฒนาประเทศ สู่ความเข้มแข็งและมั่นคง. เรื่อง “การพัฒนาทักษะ Digital & AI Literacy ของบุคลากรท้องถิ่น หัวใจสำคัญของการ Up-skill & Re-skill เพื่อยกระดับประสิทธิภาพองค์กรภาครัฐ” โดย อ.ดร.ต้นรัก ธวัชชัย สุขสีดา คณะทำงานเพื่อศึกษาแนวทางบูรณาการความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของประเทศไทย : มิติป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยีต่อเศรษฐกิจและสังคม ในคณะอนุกรรมาธิการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ตามคำสั่งคณะกรรมาธิการการเทคโนโลยีสารสนเทศ การสื่อสาร และการโทรคมนาคม วุฒิสภา และปรึกษาประจำคณะอนุกรรมาธิการ ศึกษาการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมให้เท่าทันต่อโลกดิจิทัลสภาผู้แทนราษฎร อาจารย์สอนด้านการตลาดออนไลน์ ผู้ทรงคุณวุฒิและผู้เชี่ยวชาญการตลาดออนไลน์ดิจิทัล คอลัมนิสต์บทความหนังสือพิมพ์ อปท.นิวส์ วิทยากรด้านเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) วิทยากรด้านอีคอมเมิร์ซ วิทยากรหลักสูตร PDPA คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล และที่ปรึกษาผู้ประกอบการยุคใหม่ ที่ปรึกษาผู้ประกอบการ SMEs อดีตกูรูที่ปรึกษาด้านดิจิทัล SCB Business Center ธนาคารไทยพาณิชย์และอดีตคณบดีฝ่ายสื่อสารและพัฒนาแบรนด์ คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์
คลิก โหลดอ่านฉบับเต็มหนังสือพิมพ์ อปท.นิวส์ ฟรี คอลัมนีสต์ อ.ดร.ต้นรัก
