การประยุกต์ใช้ AI ขับเคลื่อนฐานข้อมูลจริงองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สรุปผลงานปี 69 และวางแผนยุทธศาสตร์ปี 70 ประจำต้นเดือน 1-15 พฤศจิกายน 2569 โดยนักเขียนคอลัมนีสต์ส่องโลกดิจิทัล อ.ดร.ต้นรัก ธวัชชัย สุขสีดา คณะกรรมาธิการการเทคโนโลยีสารสนเทศ การสื่อสาร และการโทรคมนาคม วุฒิสภา วิทยากรด้านการตลาดและพัฒนาแบรนด์ อาจารย์สอนผู้เชี่ยวชาญด้านปัญญาประดิษฐ์ AI อีคอมเมิร์ซ การตลาดออนไลน์ และ ที่ปรึกษาอนุกรรมาธิการศึกษาการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมให้เท่าทันต่อโลกดิจิทัล
การประยุกต์ใช้ AI ขับเคลื่อนฐานข้อมูลจริงองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สรุปผลงานปี 69 และวางแผนยุทธศาสตร์ปี 70 ประจำต้นเดือนเดือน 1-15 พฤศจิกายน 2569 โดยนักเขียนคอลัมนีสต์ส่องโลกดิจิทัล อ.ดร.ต้นรัก ธวัชชัย สุขสีดา คณะกรรมาธิการการเทคโนโลยีสารสนเทศ การสื่อสาร และการโทรคมนาคม วุฒิสภา วิทยากรด้านการตลาดและพัฒนาแบรนด์ อาจารย์สอนผู้เชี่ยวชาญด้านปัญญาประดิษฐ์ AI อีคอมเมิร์ซ การตลาดออนไลน์ และ ที่ปรึกษาอนุกรรมาธิการศึกษาการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมให้เท่าทันต่อโลกดิจิทัล
สวัสดีครับเมื่อเข็มนาฬิกาเดินทางมาถึงเดือนพฤศจิกายน ซึ่งเป็นช่วงโค้งสุดท้ายของปี 2569 สิ่งที่ผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ทั้งนายก ปลัด และหัวหน้าส่วนราชการทั่วประเทศกำลังเผชิญร่วมกันอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ คือ “ภารกิจสรุปผลสัมฤทธิ์การทำงานในรอบปีงบประมาณ 2569” ควบคู่ไปกับ “การจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่นและวางยุทธศาสตร์งบประมาณปี 2570”
ในอดีต ภาพจำของกระบวนการนี้คือช่วงเวลาแห่งความตึงเครียด ข้าราชการและบุคลากรท้องถิ่นต้องนั่งจมกองเอกสารโครงการนับร้อยหน้า รวบรวมแบบประเมินความพึงพอใจดิบจากกระดาษ และพยายามรวบรวมตัวเลขงบประมาณจากหลากหลายกองเพื่อทำรายงานสรุปส่งสภาท้องถิ่น ผลลัพธ์ที่ได้มักจะเป็นเพียง “รายงานตามระเบียบ” ที่เต็มไปด้วยตัวเลขและข้อความแห้งๆ แต่กลับขาดความเชื่อมโยงในการนำไปใช้วางแผนยุทธศาสตร์ในอนาคตได้อย่างแท้จริง
ทว่าในปี 2569 นี้ โลกของระบบราชการท้องถิ่นกำลังถูกปฏิวัติด้วยพลังของ AI และ Data Analytics ซึ่งเข้ามาเปลี่ยนผ่านการบริหารจัดการภาครัฐจากการ “นั่งเทียนเดา” หรือใช้อารมณ์ความรู้สึก ไปสู่การเป็น Data-Driven Local Government หรือ “องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ขับเคลื่อนด้วยฐานข้อมูลจริง”
ซึ่งจากข้อมูลดิบ สู่การสรุปผลงานปี 69 ที่มี “เนื้อหาสาระ” เป็นจุดเริ่มต้นของการนำ AI เข้ามาช่วยสรุปผลงานประจำปี ไม่ใช่การให้ AI เขียนรายงานขึ้นมาเองโดยไม่มีฐานความจริง แต่คือการใช้ AI เป็น “ผู้ช่วยวิเคราะห์ข้อมูลอัจฉริยะ” เพื่อย่อยข้อมูลมหาศาลที่ อปท. มีอยู่แล้วในมือ
จากประสบการณ์ที่ผมได้มีโอกาสเดินทางไปจัดอบรมเชิงปฏิบัติการด้าน AI Data Analytics ให้กับหน่วยงานระดับชาติอย่าง สำนักงานสถิติแห่งชาติโครงการ NEXUS 2026 และหน่วยงานภาครัฐหลากหลายแห่ง ผมพบว่า เครื่องมืออย่าง Generative AI และ NotebookLM สามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงได้อย่างมหาศาลในการทำวิเคราะห์ข้อมูล Data Processing
1.การสกัดสรุปผลสัมฤทธิ์โครงการ เพียงแค่นำเอกสารสรุปโครงการของทุกกอง ไม่ว่าจะเป็นกองช่าง กองสาธารณสุข หรือกองการศึกษา โหลดเข้าสู่ระบบ AI อัจฉริยะ เครื่องมือจะทำการสกัดจุดแข็ง ผลสำเร็จตาม KPI และรวบรวมประเด็นปัญหา (Pain Points) ของแต่ละโครงการออกมาเป็นโครงร่างรายงานสรุปผลงานประจำปีได้ภายในเวลาไม่กี่นาที
2. การวิเคราะห์ความรู้สึกและข้อร้องเรียนประชาชน เสียงสะท้อนจากประชาชนในพื้นที่ผ่านช่องทางรับเรื่องร้องเรียน โซเชียลมีเดีย หรือแบบสำรวจดิจิทัล AI สามารถนำมาจำแนกประเภทความเดือดร้อน จัดลำดับความเร่งด่วน และวิเคราะห์ออกมาเป็นแผนภูมิให้เห็นชัดเจนว่า “ชาวบ้านในเขตเทศบาลหรือ อบต. ของเรา กำลังเดือดร้อนเรื่องอะไรมากที่สุด”
3. การประมวลผลข้อมูลเชิงพื้นที่ นำข้อมูลสถิติประชากร ผู้สูงอายุ ผู้พิการ และการชำระภาษีท้องถิ่น มาประมวลผลร่วมกับ AI เพื่อดูแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงของชุมชนได้อย่างแม่นยำ
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสามารถพลิกโฉมการวางแผนยุทธศาสตร์ปี 2570 ได้แม่นยำ ตรงจุด และตรวจสอบได้ เมื่อเราสามารถสรุปภาพรวมและบทเรียนจากปี 2569 ได้อย่างถ่องแท้ด้วยข้อมูลจริง การก้าวไปสู่การวางแผนพัฒนาท้องถิ่นปี 2570 ย่อมไม่ใช่การตั้งงบประมาณแบบ “ก๊อปปี้ของเดิมมาเปลี่ยนปี พ.ศ.” อีกต่อไป AI จะเข้ามาช่วยผู้บริหารท้องถิ่นในการตั้งเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ยุคใหม่ดังนี้
1. การจัดสรรงบประมาณเชิงคาดการณ์ โดยการนำข้อมูลการเบิกจ่ายงบประมาณและสถิติต่างๆ ในอดีต มาให้ AI ช่วยจำลองสถานการณ์ (Simulation) เพื่อคาดการณ์ความต้องการงบประมาณในอนาคต ทำให้การจัดสรรงบประมาณปี 2570 มีความคุ้มค่าและตรงเป้าหมายสูงสุด
2. การออกแบบโครงการเชิงรุก แทนที่จะรอให้เกิดปัญหาแล้วค่อยตั้งงบแก้ไข ข้อมูล Data Analytics จะช่วยชี้ให้เห็นจุดเสี่ยงล่วงหน้า เช่น พื้นที่เสี่ยงภัยน้ำท่วมซ้ำซาก หรือกลุ่มผู้สูงอายุที่ต้องการการดูแลสุขภาพเป็นพิเศษ ทำให้สามารถตั้งโครงการป้องกันไว้ในแผนปี 2570 ได้ทันท่วงที
3. ผู้บริหาร ไม่จำเป็นต้องเปิดอ่านเอกสารทีละหน้า แต่สามารถมองเห็นภาพรวมของทั้งตำบลเมือง ผ่าน Dashboard สรุปข้อมูลเชิงยุทธศาสตร์ ช่วยให้การแถลงนโยบายต่อสภาท้องถิ่นและการสื่อสารกับประชาชนเต็มไปด้วยความน่าเชื่อถือ มีพยานหลักฐานทางข้อมูลรองรับอย่างชัดเจน
แน่นอนว่าการเปลี่ยนแปลงการปกครองท้องถิ่นให้กลายเป็นองค์กรที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล ไม่ใช่เรื่องของการทุ่มงบประมาณซื้อมหานครระบบคอมพิวเตอร์ราคาแพง แต่หัวใจสำคัญคือการ “ติดอาวุธทางปัญญา” (Up-skilling & Re-skilling) ให้กับบุคลากรในท้องถิ่น ให้มีทักษะความเข้าใจด้านดิจิทัล (Digital & AI Literacy) สามารถตั้งคำถามที่ถูกต้อง ป้อนชุดข้อมูลที่เหมาะสม และใช้ AI เป็นเครื่องมือทุ่นแรงในการทำงานประจำวัน
สุดท้ายนี้ผม อ.ดร.ต้นรัก ธวัชชัย สุขสีดา ผู้เชี่ยวชาญด้าน Digital Marketing, AI Literacy และวิทยากรผู้เชี่ยวชาญการอบรม AI Data Analytics และ NotebookLM ให้กับหน่วยงานภาครัฐ เอกชน และองค์กรระดับชาติ ปัจจุบันดำรงตำแหน่งที่ปรึกษาอนุกรรมาธิการศึกษาการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมให้เท่าทันต่อโลกดิจิทัล ขอแบ่งปันในบทความนี้ให้กับผู้นำท้องถิ่นที่กล้าเปิดรับแนวคิด Data-Driven และส่งเสริมให้เจ้าหน้าที่ใช้ AI วิเคราะห์ข้อมูลตั้งแต่วันนี้ จะไม่ใช่เพียงแค่ผู้ที่ทำงานเอกสารเสร็จไวขึ้นเท่านั้น แต่ท่านคือ “ผู้นำวิสัยทัศน์กว้างไกล” ที่กำลังสร้างฐานรากแห่งความเจริญและธรรมาภิบาลที่ยั่งยืนให้กับพี่น้องประชาชนในพื้นที่อย่างแท้จริงครับ
บทความหนังสือพิมพ์ อปท.นิวส์ : หนังสือพิมพ์รายปักษ์ ประจำต้นเดือน 1- 15 พฤษศจิกายน 2569 เพื่อการปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อพัฒนาประเทศ สู่ความเข้มแข็งและมั่นคง. เรื่อง “การประยุกต์ใช้ AI ขับเคลื่อนฐานข้อมูลจริงองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สรุปผลงานปี 69 และวางแผนยุทธศาสตร์ปี 70” โดย อ.ดร.ต้นรัก ธวัชชัย สุขสีดา คณะทำงานเพื่อศึกษาแนวทางบูรณาการความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของประเทศไทย : มิติป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยีต่อเศรษฐกิจและสังคม ในคณะอนุกรรมาธิการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ตามคำสั่งคณะกรรมาธิการการเทคโนโลยีสารสนเทศ การสื่อสาร และการโทรคมนาคม วุฒิสภา และปรึกษาประจำคณะอนุกรรมาธิการ ศึกษาการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมให้เท่าทันต่อโลกดิจิทัลสภาผู้แทนราษฎร อาจารย์สอนด้านการตลาดออนไลน์ ผู้ทรงคุณวุฒิและผู้เชี่ยวชาญการตลาดออนไลน์ดิจิทัล คอลัมนิสต์บทความหนังสือพิมพ์ อปท.นิวส์ วิทยากรด้านเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) วิทยากรด้านอีคอมเมิร์ซ วิทยากรหลักสูตร PDPA คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล และที่ปรึกษาผู้ประกอบการยุคใหม่ ที่ปรึกษาผู้ประกอบการ SMEs อดีตกูรูที่ปรึกษาด้านดิจิทัล SCB Business Center ธนาคารไทยพาณิชย์และอดีตคณบดีฝ่ายสื่อสารและพัฒนาแบรนด์ คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์
คลิก โหลดอ่านฉบับเต็มหนังสือพิมพ์ อปท.นิวส์ ฟรี คอลัมนีสต์ อ.ดร.ต้นรัก
