รายการ ครูสอนครู หัวข้อที่คนเป็นครูยุคดิจิทัลต้องรู้ “ใช้ AI อย่าง IA เมื่อ AI คิดได้ ครูจะสอนอย่างไรให้เด็กคิดเป็น…?” พบกับ อ.ดร.ธวัชชัย สุขสีดา นักวิชาการ วิทยากร และที่ปรึกษา ด้านเทคโนโลยีดิจิทัล ปัญญาประดิษฐ์ โดยกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กศส.)

รายการ ครูสอนครู หัวข้อที่คนเป็นครูยุคดิจิทัลต้องรู้: “ใช้ AI อย่าง IA เมื่อ AI คิดได้ ครูจะสอนอย่างไรให้เด็กคิดเป็น?” พบกับ อ.ดร.ธวัชชัย สุขสีดา นักวิชาการ วิทยากร และที่ปรึกษา ด้านเทคโนโลยีดิจิทัล ปัญญาประดิษฐ์ โดยกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กศส.)

อ.ดร.ธวัชชัย สุขสีดา นักวิชาการ วิทยากร และที่ปรึกษา ด้านเทคโนโลยีดิจิทัล ปัญญาประดิษฐ์ มาเปิดมุมมองและแชร์เทคนิคแบบจัดเต็ม ในการเปลี่ยน AI ให้เป็น “ผู้ช่วย” เสริมสมรรถนะ (IA) พร้อมวิธีออกแบบห้องเรียนเพื่อกระตุ้นให้เด็ก ๆ ของเรา “คิดวิเคราะห์เป็น” ในยุคที่ AI สามารถคิดแทนได้แทบทุกอย่าง

ประเด็นที่ 1: “ใช้ AI อย่าง IA” — วิกฤต หรือ โอกาส?
อ.ดร.ธวัชชัย สุขสีดา “AI ไม่ได้มาแทนครู แต่ครูที่ใช้ AI เป็น จะมาแทนครูที่ไม่ยอมเปลี่ยน”

“ถ้าเรามองว่าเด็กใช้ AI ทำการบ้านคือ ‘วิกฤต’ เราจะกลายเป็น ‘ตำรวจจับผิดเด็ก’ ที่เหนื่อยฟรี เพราะเทคโนโลยีไล่จับยังไงก็ไม่ทัน แต่ถ้าเรามองเป็น ‘โอกาส’ เราจะกลายเป็น ‘ผู้กำกับ’ ที่ใช้ AI เป็นฉากหลัง แล้วดันให้เด็กเป็นตัวเอกครับ”
“AI มันแค่คิดแทน แต่ IA (Intelligence Augmentation) คือการใช้ AI มาเป็น ‘สเตียรอยด์ทางปัญญา’ ปัจจุบัน AI มันทำข้อสอบความจำ (Remembering) กับความเข้าใจ (Understanding) ได้เกรด A+ หมดแล้ว ถ้าครูยังออกข้อสอบแบบเดิม เด็กก็แค่อ่านโจทย์ แล้วโยนให้ AI ตอบ

หน้าที่ใหม่ของครู ไม่ใช่การป้อน ‘คำตอบ’ แต่เป็นการป้อน ‘โจทย์ที่ AI ตอบไม่ได้’ เช่น เลิกสั่งว่า ‘จงสรุปประวัติศาสตร์มา 1 หน้า’ แต่เปลี่ยนเป็น ‘สั่งให้ AI สรุปมา แล้วให้นักเรียนหาข้อผิดพลาด 3 จุด พร้อมเหตุผลว่าทำไม AI ถึงเข้าใจบริบทไทยผิด’ นี่คือการยกระดับเด็กจากผู้เสพความรู้ ไปสู่ผู้ประเมินความรู้ครับ”

ประเด็นที่ 2: สอนเด็กอย่างไรให้รู้จัก “เอ๊ะ” และ Fact-Check (AI Literacy)
อ.ดร.ธวัชชัย สุขสีดา “ผมมักจะบอกลูกศิษย์เสมอว่า AI คือ ‘เด็กฝึกงานที่ขยันมาก เรียนเก่งมาก แต่ชอบสร้างภาพและโกหกเนียนมาก’ เวลาเราสั่งงานเด็กฝึกงานคนนี้ เราเชื่อหมดเลยได้ไหม? ไม่ได้ครับ เราต้องตรวจงานเสมอ”
เทคนิคสร้างความ “เอ๊ะ” ในห้องเรียน (นำไปใช้ได้ทันที): “สอนทักษะ ‘กฎ 3 เอ๊ะ’ ให้เด็กง่ายๆ ครับ:

เอ๊ะที่ 1 – อ้างอิงจากไหน? สั่ง AI แล้วต้องถามกลับเสมอว่า ‘เอามาจากไหน ขอ URL หรือชื่อหนังสือหน่อย’ (แล้วครูจะตกใจว่า AI ชอบเมคชื่อหนังสือขึ้นมาเอง!)

เอ๊ะที่ 2 – ข้อมูลนี้เป็นปัจจุบันไหม? ให้เด็กไป Cross-check ใน Google หรือหนังสือจริง

เอ๊ะที่ 3 – มีอคติ (Bias) หรือเปล่า? AI มักมองจากบริบทตะวันตก หรือมุมมองฝั่งเดียว

ทำแบบนี้บ่อยๆ เด็กจะไม่มองว่า AI คือ ‘ศาลอุทธรณ์’ ที่ชี้ขาดทุกอย่าง แต่มองเป็นแค่ ‘ร่างแรก’ ที่ต้องผ่านการตรวจทานจากมนุษย์ครับ”

ประเด็นที่ 3: เทคนิค Prompting สำหรับครู เปลี่ยน AI เป็น IA ช่วยงานทันที
อ.ดร.ธวัชชัย สุขสีดา “อย่าสั่ง AI เหมือนสั่ง Search Engine แต่จงสั่ง AI เหมือน ‘สั่งงานผู้ช่วยที่มีปริญญาเอกแต่ไม่มีประสบการณ์สอนในห้องเรา'”

อ.ดร.ธวัชชัย สุขสีดา ผมให้สูตรลับ “Prompt 4 ย.” สำหรับครูไทย
ย้ำรูปแบบ (Format): “ขอเป็นตาราง 3 ช่อง: เวลา / กิจกรรมเด็ก / สื่อที่ต้องใช้”
ยกบทบาท (Role): “คุณคือครูผู้เชี่ยวชาญด้าน Active Learning…”
ย่อบริบท (Context): “สอนเด็ก ม.2 โรงเรียนต่างจังหวัด เด็กชอบเล่นเกม ไม่ชอบอ่านยาวๆ…”
ยื่นโจทย์ (Task): “ช่วยออกแบบกิจกรรม 50 นาที เรื่องการแยกสาร…”


อ.ดร.ธวัชชัย สุขสีดา “AI ยุคนี้ช่วยครูย่นเวลาทำแผนการสอน ทำใบงาน หรือคิดเกม ได้ 80% ครับ แต่ อีก 20% ที่เหลือ คือ ‘หัวใจความเป็นครู’ (Human Touch) AI ไม่รู้จักหน้าเด็ก ไม่รู้ว่าวันนี้เด็กง่วง ไม่รู้ว่าเด็กคนไหนต้องการการดูแลพิเศษ ตรงนั้นคือหน้าที่ของครูครับ เอาเวลา 80% ที่ AI ย่นให้ ไปใส่ใจและสร้างปฏิสัมพันธ์กับเด็กในห้องเรียนจริงดีกว่าครับ”

ประเด็นที่ 4: Data Privacy & จริยธรรมดิจิทัลที่ครูและนักเรียนต้องรู้

อ.ดร.ธวัชชัย สุขสีดา ” AI จำทุกอย่างที่เราพิมพ์! อย่าเอา ‘ความลับของเด็ก’ ไปแลกกับ ‘ความสะดวกของครู'”

กฎเหล็กเรื่อง Data Privacy: “สิ่งสำคัญที่สุดที่ครูต้องระวังคือ ‘ข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA)’ ครับ เวลาเราอยากให้ AI ช่วยเขียนรายงานพฤติกรรม หรือวิเคราะห์เกรดเด็ก ห้ามใส่ชื่อจริง เลขประจำตัว ชื่อโรงเรียน หรือรูปถ่ายเด็ก ลงใน AI สาธารณะเด็ดขาด เพราะข้อมูลพวกนี้อาจหลุดไปอยู่ในคลังข้อมูลที่โมเดลนำไปฝึกต่อ ให้ใช้การสมมติชื่อ เช่น ‘เด็กชาย A’, ‘นักเรียน B’ แทนเสมอ”

ปลูกฝังเรื่องจริยธรรม (Ethics & Transparency): “เรื่องการอ้างอิง (Citation) ก็สำคัญครับ เราไม่ได้ห้ามเด็กใช้ AI แต่เราต้องสร้างวัฒนธรรม ‘ใช้ได้อย่างภาคภูมิ และอ้างอิงอย่างโปร่งใส’ สั่งงานเด็กเลยว่า ‘ครูอนุญาตให้ใช้ AI ช่วยหาไอเดียได้ แต่ในหน้าสุดท้ายของรายงาน ต้องแนบ Prompt ที่ใช้ และระบุว่าส่วนไหน AI คิด ส่วนไหนเราคิดต่อ’ แบบนี้จะสอนทั้งเรื่องความซื่อสัตย์ทางวิชาการและการใช้อย่างรับผิดชอบไปพร้อมกันครับ”

อ.ดร.ธวัชชัย สุขสีดา นักวิชาการ วิทยากร และที่ปรึกษา ด้านเทคโนโลยีดิจิทัล ปัญญาประดิษฐ์ บทสรุปเกี่ยวกับ AI
“เทคโนโลยีเปลี่ยนไปเร็วมากครับ แต่วันนี้เป้าหมายของการศึกษาไม่ได้เปลี่ยนไปเลย เราไม่ได้สร้างเด็กเพื่อไปแข่งกับหุ่นยนต์ แต่เรากำลังใช้หุ่นยนต์และ AI เพื่อเจียระไนความเป็นมนุษย์ในตัวเด็ก ให้รู้จักคิด วิเคราะห์ มีเหตุผล และมีจริยธรรม นั่นคือหัวใจของ ‘ใช้ AI อย่าง IA’ ครับ”