AI ประชารัฐเปลี่ยนท้องถิ่นให้ “สมาร์ท” ด้วยเทคโนโลยีที่จับต้องได้ บทความประจำปลายเดือน 16-30 มิถุนายน 2569โดยคอลัมนีสต์ อ.ดร.ต้นรัก ธวัชชัย สุขสีดา วิทยากรและอาจารย์สอนผู้เชี่ยวชาญด้านปัญญาประดิษฐ์ AI และอีคอมเมิร์ซ การตลาดออนไลน์
AI ประชารัฐเปลี่ยนท้องถิ่นให้ “สมาร์ท” ด้วยเทคโนโลยีที่จับต้องได้
สวัสดีครับทุกท่าน เมื่อพูดถึงคำว่า “ปัญญาประดิษฐ์” หรือ “AI” ภาพจำของคนส่วนใหญ่มักนึกถึงห้องปฏิบัติการไฮเทคในต่างประเทศ หรือระบบคอมพิวเตอร์ซับซ้อนในบริษัทเทคโนโลยีขนาดใหญ่ แต่ในความเป็นจริงของปี 2026 นี้ AI ได้เปลี่ยนผ่านจากเทคโนโลยีขั้นสูงมาเป็น “เครื่องมือพื้นฐาน” ในการดำเนินชีวิตและการบริหารงาน เช่นเดียวกับที่อินเทอร์เน็ตและสมาร์ทโฟนเคยทำสำเร็จมาแล้ว คำถามสำคัญคือ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ของไทย ซึ่งเป็นฟันเฟืองที่ใกล้ชิดประชาชนที่สุด จะนำเทคโนโลยีนี้มาสะท้อนประโยชน์สู่ท้องถิ่นอย่างจับต้องได้ได้อย่างไร..?
นี่คือที่มาของแนวคิด “AI ประชารัฐ” การผสานพลังระหว่างเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ากับบริบทของชุมชน เพื่อทลายข้อจำกัดด้านงบครองและกำลังคน ยกระดับการทำงานราชการส่วนท้องถิ่นให้ก้าวสู่การเป็น “Smart Local Government” อย่างแท้จริง
1. ทลายกองเอกสารด้วย AI เพิ่มความเร็วในการบริการประชาชน หนึ่งในปัญหาคลาสสิกของหน่วยงานราชการคือ “ภาระงานเอกสาร” ที่หนาแน่น ไม่ว่าจะเป็นข้อบัญญัติท้องถิ่น แผนพัฒนาชุมชน หรือรายงานการประชุม ปัจจุบันเรามีเครื่องมือที่เรียกว่า Generative AI (เช่น NotebookLM) ซึ่งเปรียบเสมือนผู้ช่วยส่วนตัวอัจฉริยะ
ลองจินตนาการถึงเจ้าหน้าที่ อปท. ที่ต้องศึกษากฎหมายหรือระเบียบกระทรวงมหาดท้องถิ่นที่มีความยาวหลายร้อยหน้าแทนที่จะใช้เวลาอ่านเป็นสัปดาห์ เจ้าหน้าที่สามารถใช้ AI ช่วยสรุปใจความสำคัญ วิเคราะห์ข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับโครงการของชุมชนได้ภายในเวลาไม่กี่นาที การลดเวลาในส่วนนี้หมายถึง เจ้าหน้าที่จะมีเวลาลงพื้นที่ไปดูแล และแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนให้แก่พี่น้องประชาชนได้มากขึ้นนั่นเอง
2. ข้อมูลชุมชนอัจฉริยะ วางแผนแม่นยำ งบประมาณคุ้มค่า การบริหารท้องถิ่นในยุคนี้จะใช้ความรู้สึกแบบเดิมไม่ได้อีกต่อไป แต่ต้องขับเคลื่อนด้วยข้อมูล (Data-Driven) AI สามารถเข้ามาช่วยวิเคราะห์ข้อมูลดิบของชุมชนให้กลายเป็นกลยุทธ์ที่เฉียบคมได้ เช่น การนำข้อมูลสุขภาพของผู้สูงอายุในตำบลมาให้ AI ช่วยวิเคราะห์ เพื่อจัดกลุ่มผู้ป่วยติดเตียง หรือกลุ่มเสี่ยง ทำให้กองสาธารณสุขของ อปท. สามารถจัดสรรงบประมาณซื้อผ้าอ้อมผู้จัดหาอุปกรณ์การแพทย์ หรือส่งนักบริบาลชุมชนเข้าดูแลได้ตรงจุด 100% ไม่เกิดงบประมาณสูญเปล่า
นอกจากนี้ ในด้านภัยแล้งหรืออุทกภัย AI ยังสามารถช่วยวิเคราะห์สถิติน้ำฝนและปริมาณน้ำในอดีต เพื่อให้ท้องถิ่นเตรียมขุดลอกคลองหรือวางกระสอบทรายป้องกันได้ล่วงหน้า เปลี่ยนจากการ “ตามแก้ปัญหา” เป็นการ “ป้องกันก่อนเกิดภัย”
3. ยกระดับการสื่อสารและท่องเที่ยวชุมชน อปท. หลายแห่งมีของดีในมือ ไม่ว่าจะเป็นสินค้า OTOP หรือแหล่งท่องเที่ยวชุมชน แต่ขาดงบประมาณในการจ้างบริษัทโฆษณาแพง ๆ เทคโนโลยี AI ในปัจจุบันสามารถช่วยเจ้าหน้าที่ประชาสัมพันธ์หรือกลุ่มชาวบ้าน คิดคอนเทนต์เขียนคำโปรยสินค้า แปลภาษาเพื่อรองรับนักท่องเที่ยวต่างชาติ หรือแม้กระทั่งช่วยออกแบบแผ่นพับและโปสเตอร์ท่องเที่ยวประจำจังหวัดให้สวยงามระดับมืออาชีพได้ภายในไม่กี่คลิก ช่วยประหยัดงบประมาณหลวงไปได้มหาศาล
หัวใจของ AI ประชารัฐ ไม่ใช่การซื้อระบบคอมพิวเตอร์ราคาหลักสิบล้านบาทมาติดตั้งในสำนักงาน แต่คือการเปลี่ยนมุมคิด (Mindset) และการส่งเสริม AI Literacy (ความเข้าใจในการใช้ AI) ให้แก่บุคลากรท้องถิ่น เพื่อให้พวกเขารู้จักนำเครื่องมือฟรีหรือเครื่องมือที่มีอยู่แล้วรอบตัวมาประยุกต์ใช้
ในฐานะที่ผมได้มีโอกาสทำงานร่วมกับหน่วยงานภาครัฐและอนุกรรมาธิการด้านดิจิทัล ผมเชื่อมั่นอย่างยิ่งว่า หากผู้นำท้องถิ่นเปิดใจและเร่งพัฒนาทักษะดิจิทัลให้แก่ข้าราชการในสังกัด เราจะสามารถเปลี่ยนโฉมประเทศไทยจากฐานราก AI จะไม่ใช่อาวุธที่ทำให้เกิดความเหลื่อมล้ำ แต่จะเป็นสะพานเชื่อมให้คนท้องถิ่นเข้าถึงโอกาสและความกินดีอยู่ดีอย่างเท่าเทียมกัน ถึงเวลาแล้วครับที่ อปท. ทั่วประเทศ จะต้องก้าวข้ามผ่านการทำงานแบบเดิม ๆ แล้วหันมาปักหมุดขับเคลื่อนเทคโนโลยีนี้ เพื่อเปลี่ยน “ท้องถิ่นไทย” ให้กลายเป็น “ท้องถิ่นอัจฉริยะ” เพื่อความสุขที่ยั่งยืนของคนไทยทุกคน
บทความหนังสือพิมพ์ อปท.นิวส์ : หนังสือพิมพ์รายปักษ์ ประจำปลายเดือน 16- 30 มิถุนายน 69 เพื่อการปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อพัฒนาประเทศ สู่ความเข้มแข็งและมั่นคง. เรื่อง “AI ประชารัฐเปลี่ยนท้องถิ่นให้ “สมาร์ท” ด้วยเทคโนโลยีที่จับต้องได้” โดย อ.ดร.ต้นรัก ธวัชชัย สุขสีดา ปรึกษาประจำคณะอนุกรรมาธิการ ศึกษาการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมให้เท่าทันต่อโลกดิจิทัลสภาผู้แทนราษฎร อาจารย์สอนด้านการตลาดออนไลน์ ผู้ทรงคุณวุฒิและผู้เชี่ยวชาญการตลาดออนไลน์ดิจิทัล คอลัมนิสต์บทความหนังสือพิมพ์ อปท.นิวส์ วิทยากรด้านเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) วิทยากรด้านอีคอมเมิร์ซ วิทยากรหลักสูตร PDPA คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล และที่ปรึกษาผู้ประกอบการยุคใหม่ ที่ปรึกษาผู้ประกอบการ SMEs อดีตกูรูที่ปรึกษาด้านดิจิทัล SCB Business Center ธนาคารไทยพาณิชย์และอดีตคณบดีฝ่ายสื่อสารและพัฒนาแบรนด์ คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์
คลิก โหลดอ่านฉบับเต็มหนังสือพิมพ์ อปท.นิวส์ ฟรี คอลัมนีสต์ อ.ดร.ต้นรัก
